هَشت حَرفی

اندکی درباره‌ی عزت نفس

دوشنبه, ۸ خرداد ۱۳۹۶، ۰۶:۲۲ ق.ظ

عزت نفس مسئله‌ی روانشناسی مهمی ست که جنبه‌های گوناگون دارد و انسان‌ها خواسته و ناخواسته، همیشه درگیرش هستند. از دید آبراهام مازلو، روانشناس آمریکایی، یکی از نیازهای اساسی انسان عزت نفس است. شهید مطهری در کتاب تعلیم و تربیت در اسلام، عزت نفس را چنین گفته:«در بسیاری از تعبیرات اسلامی این حالت غرور یا مناعت و احساس شرافت، تحت عنوان «عزت نفس» بیان شده است. در رأس اینها تعبیر خود قرآن کریم است که تعبیری حماسی است: وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنینَ‌. عزت اختصاصا از آنِ مؤمنان است، یعنی مؤمن باید بداند عزت اختصاصا در انحصار مؤمنان است و اوست که‌ باید عزیز باشد؛ عزت شایسته اوست و او شایسته عزت است. این یک نوع توجه دادن به نفس است.» چند صفحه جلوتر در پایان مبحث عزت نفس، حدیثی از وسائل، جلد دوازده، صفحه ی سی آمده: «(تَرَفَّعْ نَفْسَک عَنْ مَنْزِلَةِ الْواهِنِ الضَّعیفِ) نفس خود را برتر بگیر از اینکه در مظهر افراد سست و ضعیف درآیی.»

نمونه‌های بسیاری داریم که نشان میدهد عزت نفس همانطور که قبلا مغفول مانده بود و اساسا مورد توجه واقع نشده بود، امروز هم با همان فرمان پیش میرود. کنار داروخانه ها و خودپرداز ها پر از این نمونه هاست که نیاز به توضیح ندارند. این ها خودشان نفسشان را برتر نمیگیرند؛ اما، شاید بعضی ها  هم هستند که اجازه میدهند دیگری عزت نفسشان را زیر علامت سوالی بزرگ ببرد. مثلا مرد آگاه به شرایط دین اسلام که به خودش اجازه میدهد دستش را به سمت خانمی مسلمان که از محارمش نیست، برای دست دادن دراز کند، آیا عزت نفس آن خانم را پایمال نکرده؟ و اگر آن خانم به هردلیل واهی مثل خجالت کشیدن از طرف مقابل، خیلی بزرگتر بودنش، فامیل نزدیک بودنش  یا هر دلیلی جز اینکه خود خانم بی اعتقاد به دین باشد، با او همراهی کند نشانی بر سستی و ضعفش مقابل آن فرد نیست؟  یا باید دین دار باشیم و حداقل های دین از واجبات و محرمات را رعایت کنیم یا اینکه قید دین را زده باشیم که هر کدامشان عکس العمل خاص خودشان را در این موارد دارند که اصلا شبیه هم نیستند.

اصلا اصل موضوع، فارغ از دین داری و بی دینی هم خالی از اشکال نیست. اینکه یک مردی که  شرایط دین اسلام برای خانم مسلمان را بداند و باز دستش را به سمت او دراز کند تا دست بدهد و خوش و بشی کند، خودش نشان بی اهمیت دانستن اعتقادات و تفکر آن خانم است و میتواند به نوعی تجاوز به حریم خصوصی باشد. 

  • ۹۶/۰۳/۰۸
  • #هَشْتْ_حَرفى